
زادگاه و تولّد:
حضرت آیت الله العظمی شیخ صفر علی عراقی رضواناللهتعالىعلیه در روستای فیجان (از توابع استان مرکزی) در سال ۱۳۰۳ﻫ.ق چشم به جهان گشود و در آنجا پرورش یافت. مادر ایشان علویّه، سیّده آمنه خاتون (۱) و پدرشان آقا محمّدتقیعراقی، دهقان بود.
تحصیلات:
آموزش قرآن کریم و دروس مکتبخانه را در روستای خود آغاز کرد و سپس به سلطانآباد (شهرستان اراک فعلی) رفت و در مدرسهٔ علمیهٔ سپهدار، شروع به تحصیل دروس حوزوی نمود و دروس سطح را همانجا به اتمام رساند. در این مقطع زمانی، از همدورهایهای ایشان، حضرت آیت اللّه العظمى حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی بود. پس از آن، در سال ۱۳۲۷ﻫ.ق برای ادامهٔ تحصیل، رهسپار نجف اشرف شد.
استادان:
علامه آقابزرگ تهرانی در نقباء البشر نقل مینویسد: شیخ صفر علی عراقی حوزهٔ درس آخوند خراسانی را درک کرده، و نزد اساتید سترگی همچون: میرزای نائینی ، آقاضیاء عراقی و سیّد ابوالحسن اصفهانی نیز برای سالیانی تلمّذ کرده و درسهای ایشان را نوشته است (۲). علاوه بر آن، از درس مرحوم سیّد محمدکاظم طباطبائی یزدی (صاحبعروه) نیز بهره برده است.
آثار علمی:
از معظم له آثار گرانبهایی به جا مانده که برخی آنها در اثنای مسافرت به مشهد مقدس از بین رفته و برخی در نجف اشرف مانده است.
معظم له دورهٔ کامل فقه و اصول را به تحریر درآورده و تقریرات درس اساتید خود را در فقه و اصول تقریر کرده است. آن چه از مؤلفات و آثار ایشان به جا مانده و در دست است عبارت است از:
۱. رسالهٔ مستقلی در بحث عدالت.
۲. تعلیقه بر مکاسب محرّمهٔ شیخ انصاری (که اخیرا با تحقیق خوبی به چاپ رسید).
۳. تعلیقه بر بیع مکاسب.
۴. تعلیقه بر خیارات مکاسب.
۵. مباحث الفاظ اصول (تا مقدمهٔ واجب).
۶. مشکاة الفقیه (تعلیقه بر شرائع الاسلام).
ویژگیهای اخلاقی:
مرحوم آیت الله العظمی صفر علی عراقی افزون بر مراتب عالی علمی از مراتب عالیهٔ تجرد و تهذیب نفس برخوردار بوده است. تواضع، زهد، دوری از زخارف دنیا، تقوى، ترس از خدا، عبادت، خشوع و رقت قلب، تلاش، پشتکار، پاکی و صداقت از اوصاف بارز این مرد خدا بوده است.
گریههای بسیار او از خشیت خدا و نمازهای شب طولانی او تا آنجا که در ماه مبارک رمضان، دعای ابوحمزهٔ ثمالی را در نماز وتر میخوانده است و تلاوت قرآن نیمه شب او از خاطرات به یاد ماندنی اوست که در ذهن آشنایان و نزدیکان او نقش بسته است. نقل شده است که در ماه مبارک رمضان چهل ختم میکرده است.
معظم له در شیفتگی و عشق به رسول الله و اهل بیت گرامی او شیدایی خاصی داشته، تا آنجا که گاه اتفاق میافتاده که در مجالس مصیبت آنان از شدت تأثر از هوش میرفته است. نقل است که ایشان گاهی در هنگام تشرّف به زیارت مولی امیر المؤمنین (ع) در حین اذن دخول با رسیدن به این فراز که "أشهد أنّک أوّل مظلوم قد غُصب حقّه" از هوش میرفته است. در عصر خود در قناعت و ساده زیستی کم نظیر بوده است تا آنجا که گاه یک ماه رمضان را با نان خشک و آب سپری کرده است.
وفات و آرامگاه:
حضرت آیت الله العظمی شیخ صفر علی عراقی در ۱۲ ذی القعدهٔ سال ۱۳۷۹ﻫ.ق در سن ۷۶ سالگی دار فانی را وداع گفته و پس از تشییع باشکوه پیکر پاک او در صحن مطهّر حضرت امیر (ع) نزدیک مقبرهٔ مرحوم آقا سیّد محمد کاظم یزدی به خاک سپرده شده است.
پی نوشتها:
۱. این مادر، دارای کرامت بوده که در رواق حرم حضرت امیرمؤمنان روزها را روزه میگرفته و به عبادت و تهجّد سپری میکرده. افطار وی نان و آب بوده، بانوان عرب که زائر بودند از ایشان شفا و حاجت میگرفتند. در وادی السلام، نزد آرامگاه دو پیامبر عظیمالشأن هود و صالح (ع) مدفون است.
۲. ر.ک: نقباء البشر (آقا بزرگ تهرانی) : ۹۵۲.